Gökhan Çağlar

Sanal Günce

3 Ağustos 2015 Pazartesi

E-Kitap Yayımcılığı ve Uygulamaları - Prof. Dr. Halil İbrahim GÜRCAN

E-Kitap Yayımcılığı ve Uygulamaları


Prof. Dr. Halil İbrahim GÜRCAN
Anadolu Üniversitesi, İletişim Bilimleri Fakültesi
higurcan@anadolu.edu.tr


ÖZET

Elektronik kitaplar, internetin gelişmesi ve yaygınlaşmasıyla birlikte önem kazanmaya başlamış ve gerek web üzerinden gerekse de e-kitap okuyucu cihazları ile kitap okurlarına farklı bir iletişim ortamında seslenme imkânı yaratmışlardır. Dünyada birçok yayınevi, geleneksel iletişim ortamlarındaki yayınları yanında elektronik ortamda da kitap yayımına başlamışlar, ayrıca bazı yazarlar da bireysel çabalarıyla kendi eserlerini yayımladıkları siteler oluşturmuşlardır.
Bu çalışmada, e-kitap yayımcılığının ne olduğu ve nasıl bir süreç izlediği incelenerek Türkiye’deki çeşitli e-kitap uygulamalarına değinilecektir.

GİRİŞ

İnsanın bilgilenme, öğrenme ve eğitim sürecindeki en temel iletişim aracı her zaman “kitap” olmuştur.1450’de başlayan kitapların baskı yoluyla çoğaltılması süreci, günümüzde de en yoğun şekilde kitap üretiminde kullanılmaktadır. Ancak, 1993’den sonra hızla gelişen ve yaygınlaşan internet, iletişimde, geleneksel ortamlara göre çok farklı bir yayın ortamı oluşturmuştur.
E-kitaplara ilişkin düşünceler 1980 yılı öncesinde başlamaktadır. İşaretleme dili (mark-up language) çalışmalarının başladığı bu tarihlerde metinlerin bilgisayar ekranında üretilerek yayımlanabilmesi konusunda bazı çalışmalar yapılmıştır. Ancak e-yayımcılığının gelişmesinde 1987 yılında Apple bilgisayar firmasının ücretsiz dağıttığı HyperCard yazılımı önemli olmuş ve bu program ile çoklu-ortam öğelerinin sayfalara aktarımında bir başlangıç noktası oluşturmuştur. (Fox, 1988)
1990’da internetin oluşturulması ve geliştirilen HTML kodlama dili sayesinde, yazının farklı bilgisayarlar tarafından okunabilmesi sağlanarak, 1993’den sonra da bu dilin ticari amaçlarla da kullanılarak web siteleri oluşturulmaya başlanmıştır. Ayrıca yine 1993’den başlayarak HTML’nin geliştirilmesine bağlı olarak web sayfalarının görsel öğelerle ve seslerle sunumu mümkün hale gelmiştir.
HTML ve buna bağlı olarak hızla gelişen internet altyapısı, internette içerik sunumunun da zenginleşmesi konusunda çalışmaları beraberinde getirmiştir. İçeriğin zenginleşmesinde, elektronik ortamda yer alan birçok bilgi, belge ve görsel malzemenin internette yayıma konulması önem taşımıştır.
Bilgisayarlardan internet üzerinden e-kitaplara ulaşılırken 1998’den başlayarak geliştirilen e-kitap cihazları (palm, pocket pc gibi) e-kitap yayımcılığının daha da gelişmesini sağlamıştır. Ayrıca e-mürekkep, e-kağıt konusunda da çalışmalarda da önemli gelişmeler kaydedilmiştir ve bunların da yakın zamanda yaygınlaşacağı öngörülebilir.
E-kitap, elektronik ortamda yayımlanan ya da elektronik ortama aktarılarak bu ortamda kullanılan, çeşitli yazılımlar ve cihazlarla okunabilen ya da izlenebilen metin, resim, film ve sesleri barındıran bir medya biçimidir.
E-kitaplar düz metinler olabildiği gibi ses ve görüntüyle desteklenmiş biçimlerde de olabilir. Özellikle şiir e-kitaplarının yazarının sesinden dinlenebildiği örnekler bulunmaktadır.

E-kitabın avantaj ve dezavantajları
E-kitaplar, yayımcı ile yazar arasındaki ilişkiyi azaltmıştır.(Rukancı, 2003)
E-kitaplar, yayımcılar açısından avantajları: Yayımcılar, e-kitaba daha az para yatırarak yayım yapmakta, yayın listesini daha geniş tutabilmekte, dolayısıyla yeni yazarlara daha fazla şans vermekte, kitap iadesi ve satılamaması gibi sorunların neden olduğu maddi kayıpları aza indirmekte, kitap depolama masraflarından kurtulmakta, dağıtım giderleri ve sorunlarından avantaj sağlamakta, yayımcı olmak için çok iyi bir iş tecrübesi ve iş ilişkileri gibi becerilere fazla gereksinim duyulmamaktadır (Gürcan, 2004).